Paradigma ve Yaşam Kalitesi

    Birçok kişi, yaşam kalitesinin yaşam standardı ile ilgili olduğunu düşünür; oysa tam aksine, iç huzur (içsel kalite) ve davanışlarımız (dışsal kalite) ile ilgilidir. Yaşam kalitemizin düzenleyicisi ise yaşama bakış açımız, onu yorumlayış ve algılayış biçimimiz, yani paradigmamızdır.
    Ulaş Bıçakçı, Paradigma ve Yaşam Kalitesi adını verdiği kitabında konuyu enine boyuna tartışıyor okuyucuyla ve soruyor: "Kıpkırmızı gelinciklerle sapsarı papatyaların açtığını daha kaç kez göreceksiniz?" 

   Kitabın her sayfası ilginç saptamalarla ve örneklerle dolu. İşte bunlardan bazıları:

   İlişki üretimi
   Biz üretimin iki çeşidini biliyoruz. Ürün üretimi ve hizmet üretimi. İlişki üretimi üçüncü bir üretim çeşididir.

   Alt Kademenin Önemi
   Şirketlerin resepsiyon görevlileri, güvenlik görevlileri, santral operatörleri, diğer hizmetlileri, fabrikadaki işçileri, operatörleri ve özellikle müşteriler ve dışarıdan insanlarla temasta olan tüm görevlileri başta olmak üzere, en alttan en üste kadar herkes fark yaratmazsa, o tepelerdeki ipek kravatlı, ipek eşarplı, güzel kalem
ve güzel kelamlı pahalı insanların yarattığı pahalı farklar, bir anda son derece ucuza berbat olur gider.Ama bu ucuz olaylar, uzun vadede şirketlere pahalıya mal olur.

  İnsan Odaklılığın Kapsamı
  İnsan odaklılık'ın tam kapsamı şöyle olmalıdır:
. Birincisi, sadece yöneticiler değil şirketteki tüm insanlara (çalışanlara) odaklanılmalı.
. İkincisi, sadece müşteri değil ilişkide bulunduğumuz tüm kişi ve kuruluşlara odaklanılmalı.
. Üçüncüsü, şirketteki tüm insanlar ilişkide bulundukları tüm kişi ve kuruluşlara profesyonel standartlarda davranmalı.

  Fark Yaratmak
. * Her iş daha iyi, daha kaliteli ve daha farklı yapılabilir.
. * Ancak bu, özveri ve daha çok çalışmayı gerektirebilir.
. * Yapılan her iyi iş sadece şirkete değil kendi birikim, deneyim, bireysel başarı ve bireysel kalitemize katkı yapar.
. * Katkımız fark edilmeyebilir. O zaman ikilem içinde kalıp, "Çok çalışmak ve özveri enayiliktir" yada "Çalış çalış, madalya takarlar" gibi yükselen değerlere sapmamalıyız.
. * Çağırmasını bilirsek gelecektir.
. * Kötü iş yapmayı kendimize yakıştıramamalıyız.
. * İşimizi daha iyi, daha farklı ve daha kaliteli yapmayı bizden istendiği için değil, kendimize olan saygımızdan dolayı yapmalıyız.
. * O zaman yaptığımız iş önce kendimize yakışır sonra da şirketimize.

  Bireysel Kalite
  işte bireysel kalite: Kurallar emrediyor ya da karşıdaki istiyor diye değil, kendisine ve karşısındakine olan
saygısı nedeniyle doğru davranmak ve işini iyi yapmak!

  Profesyonelizm şartnamesi
  Evet, işte benim profesyonellik anlayışımı yansıtmak amacıyla bir araya getirdiğim profesyonel ve profesyonel olmayan düşünce ve davranış örnekleri:

  * Profesyonel, sorunların üzerine gider; Profesyonel olmayan, sorunların etrafında dolaşır ve hedefe hiçbir zaman varamaz.
. * Profesyonel, işine sarılır; Profesyonel olmayan elinin ucu ile tutar.
. * Profesyonel, mesai saatlerini aşsa da işlerini neticeye ulaştırır; Profesyonel olmayan, "sabah 8 akşam 6 sendromu" na yakalanmış, "Mesai bitti mi benim işim de biter" diyen otobüs yolcusudur. (servis otobüsü).
. * Profesyonel, iş tanımından daha geniş bir sorumluluk hissi taşır; Profesyonel olmayan, "Ben burada sadece çalışıyorum" der.
. * Profesyonel, iş tanımının dışına da taşsa işin gereğini yapar; Profesyonel olmayana göre bu işler "Benim görevim değil"dir.
. * Profesyonel, işlerini yerine getirebilmek için gerekli yetkiyi ne yapıp yapıp elde eder; Profesyonel olmayan, "Sorumluluk çok yetkim yok" diye sızlanıp durur.
. * Profesyonel, yapabileceği işleri "Ben bu işi yaparım"diye üstlenir; Profesyonel olmayan, tüm işleri "Valla kardeşim ben profesyonelim, istediğim koşullar sağlanmazsa çeker giderim" diye koşullandırır.
.* Profesyonel, kısıtları, engelleri aşmaya çalışan yapıcı'dır; Profesyonel olmayan, her vesilede "Bu şirket adam olmaz" diyen kronik mızmızdır.
. * Profesyonel, orta yetenekteki personelle de görevlerini başarıya ulaştırabilir; profesyonel olmayan, durmadan "iyi adam yok ki!" diye mazeret öne sürer.
. * Profesyonel, üstlerini de yönetmesini becerebilir; Profesyonel olmayan, "Adam her işe karışıyor" diye şikayet etmekten işini doğru dürüst yapamaz.
. * Profesyonel, "Bu işi yapmanın daha iyi bir yolu olmalı"; profesyonel olmayan, "Biz bunları eskiden beri böyle yapardık" der.
. * Profesyonel, "Araştırıp bulalım"; Profesyonel olmayan "Valla hiç kimsenin bişi bildiği yok" der.
. * Profesyonel bir hata yapınca "Benin hatam oldu" der; Profesyonel olmayan "Benim suçum değil" diye mazeret üretmekle uğraşır.
. * Profesyonel dinler; profesyonel olmayan konuşma sırasının gelmesini bekler.
. * Profesyonel kaybetmekten hemen hemen hiç korkmaz; Profesyonel olmayan, kazanmaktan gizli gizli korkar.
. * Profesyonel, kendisine ayıracağı daha çok zamanı olsun diye hedefe daha kısa sürede ulaşmak için daha "sıkı çalışır";
  * Profesyonel olmayan ise kendi kafasına göre takıldığı ıvır zıvır işlerle uğraşmaktan, neticeye ulaşacak işleri yapmaya zaman bulamayacak kadar "çok çalışır".
. * Profeyonel söz verir; Profesyonel olmayan vaat eder.
. * Profesyonel "Olmam gerektiği kadar iyi değilim"; Profesyonel olmayan "Hiç olmazsa falanca kadar kötü değilim"der.
. * Profesyonel izah eder;Profesyonel olmayan lafı geveler ("Sadede gel" dedirtmekten bıktırır).
. * Profesyonel dumanlı havayı da sever; Profesyonel olmayan yazdan başka mevsim tanımaz.

  At Aklı
Fevzi Akkaya, özellikle inşaat mühendislerinin çoğunluğunun yakından tanıdığı ve benim STFA'da çalışırken basım işini gerçekleştirdiğim, "Şantiye Elkitabı"nda mühendislere hitaben şöyle diyor: "Her işte prensip olarak şu yolu tut:
İşleri evvela en basit tarafından (at aklı) ile ele al. Yani o işe bir at nasıl bakarsa sen de onun gibi bak ve karara var. Şeytanlıklar ve teknik marifetler düşünmeden. Sonra işin parçalarına geç. Her parçayı ele alışta yine evvela basit düşün, en sonunda mühendislik tarafına başvur." Tabiidir ki, Fevzi Bey'in bu söylediği ona özgü değil.
İngilizcesi bile var: Horse sense (at aklı).


  Hiyerarşi Sevmeyenlere 20 Öneri
. * Hiyerarşinin temelini atan organizasyon şemaları çizmeyin.
. * Yapınızı basıklaştırın. Lüzümsuz ara kademeleri kaldırın.
. * "ÖzelŞöför"leri kaldırın. Onları daha verimli işlerde kullanın.
. * "Makam arabaları"nı da kaldırın.
. * Diğer "hizmet arabaları" için tek bir standart belirleyin.
. * Temsili temaslar için kullanılacaklar dışında tüm pahalı arabaları satın.
. * Oda, masa, koltuk vesaire için de aynı şeyi yapın. "Yukarıdakiler"in ve kurmay takımının odalarını 3 ila 30 metrekare arasında küçültün. (Diğerlerinki zaten yeteri kadar küçüktür.)
. * "Özel sekreter"leri kaldırın. Onları da daha verimli işlerde kullanın.
. * "Sekreter" unvanını da kaldırın. Herkes yazısını bilgisayarında kendisi yazsın, faksını kendisi çeksin, fotokopisini kendisi alsın.
. * Otoparkınızdaki plaka numaralarını sökün. Herkes bulduğu yere park etsin.
. * Yemekhanenizdeki oturma düzenine ilişkin tüm ayrımları kaldırın. Herkes bulduğu yere otursun. Ayrıca herkes sıraya girsin.
. * Şiket içinde hiçbir hiyerarşik unvan kullanmayın (şef yardımcısı, şef,amir, müdür yardımcısı,müdür,genel müdür yardımcısı, genel müdür baş yardımcısı, koordinatör yardımcısı,genel müdür gibi).
. * İnsanları, yaka kartları, masa plaketleri, oda kapı levhaları vesairede daima isimleri ile anın ve isminin yanına veya altına sadece birim ismini ekleyin:"Ahmet Türk, Satış" gibi.
. * Şirket içinde yayınlanan yazı, duyuru, genelge, tamim gibi her türlü belgede, dağıtım, kopya vesaire için 1'den fazla kişinin ismi geçiyorsa isimleri ilk ismin alfabetik sırasına göre listeleyin. İnsanların birbirlerini tanımayacak kadar büyük bir şirket ise yanlarına sadece birim isimlerini yazın.("Muhasebe" veya, "İzmir Şube
Muhasebe" gibi.)
. * Dağıtım listeleri, toplantı çağrıları gibi yazıların dağıtımını da asla, "Dağıtım:Plan A" veya, "Genel müdür yardımcıları ve müdürler" gibi yapmayın (Zaten hiyerarşik unvanları kullanmayacaktık biliyorsunuz).İlk ismin alfabetik sırasına göre yapın.
. * Kartvizitlerde de şirketin temsili görevleri olanlar dışında aynı şeyleri uygulayın.
. * Şirket içinde protokol listeleri yayınlamayın. Herkesin kendi yerini bileceği bir kültür oluşturun.
. * Tüm sistemlerinizden (ücret.prim.harcırah sosyal menfaatler, kariyer planlaması, terfi, peformans değerleme, eğitim, raporlama, onay düzeni, devam ve izin alma, yerleşme ve oturma şekli ve hatta iş akışlarından)hiyerarşiyi kaldırın. Kaldırmazsanız hiyerarşiden asla kurtulamazsınız.
.*Makam,merci,personel,amir,memur,unvan,kadro,hiza,düzey,seviye,kademe,fonksiyon,bana bağlı, sana bağlı, statü, protokol vs gibi terminolojiyi değiştirin.
. * Hıyararşi'yi ("Hıyar"la yazılanını) yok edin.