|
| |
Küvöz
konusunda Sıkça Sorulan Sorular
Bazı sıkça sorulan
sorulara burada yanıt vermeyi faydalı bulduk.
Yanıtlarımızda standartların
ortaya koyduğu hükümleri belirtmeye özen gösterdik.
Cevaplandırılmasını istediğiniz
farklı sorularınız olursa bizi arayabilirsiniz.
Küvözler konusunda yürürlükte olan standart hangisidir?
Ülkemizde halen
geçerli olan standart, TS9896/Şubat 1992 sayılı "Küvöz (Bebek Enkübatörü)" (Baby
Incubator) başlıklı standarttır.
Avrupa Standardı olan EN60601-2-19 kesinleşip ülkemizde de uygulanmaya
başladığında, TS9896 yürürlükten kalkacaktır.
EN60601-2-19'a temel teşkil eden IEC-601-2-19 standardı, Ankara'da TSE
kütüphanesinde bulunmaktadır.
Ayrıca, Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından
hazırlanmış olan bir şartname örneğine
http://www.saglik.gov.tr/extras/sartname/sart/srt504.htm adresinden erişmek
mümkündür.
Küvöz standardı EN60601-2-19, Medikal Cihazlara ilişkin genel güvenlik
kurallarını açıklayan EN60601 standardının küvözlere uyarlanmış şartları içeren
ek standardıdır.
Küvözlerde hedef
hava sıcaklığı değeri nasıl belirlenmelidir?
Bu konuda
standartlarda herhangi bir değer yer almamaktadır. Literatürde ise çeşitli bilgiler bulunmaktadır. Her hastanın durumu diğerlerinden
farklı ve özel olabileceği için genelgeçer bir kural oluşturmak mümkün olmamakla
beraber, aşağıdaki tablo bir ön fikir verebilir. Sonuç olarak kontrol
sıcaklığının (set değerinin) ne olacağına doktor karar vermelidir.Tablo: Bebeğin doğum
ağırlığına ve yaşına göre hedef hava sıcaklığı değerleri
|
|
1000-1200 gr
|
1200-1500 gr
|
1500-2500 gr
|
>2500 gr & >36hafta.
|
|
Bebeğin Yaşı |
± 0.5 ˚C |
± 0.5 ˚C |
± 1.0 ˚ C |
± 1.5 ˚ C |
|
0-12
saat |
35.0 |
34.0 |
33.3 |
32.8 |
|
12-24
saat |
34.5 |
3.8 |
32.8 |
32.4 |
|
24-96
saat |
34.5 |
33.5 |
32.3 |
32.0 |
|
5-14
gün |
33.5 |
33.5 |
32.1 |
32.0 |
|
2-3
hafta |
33.1 |
33.1 |
31.7 |
30.0 |
|
3-4
hafta |
32.6 |
32.6 |
31.4 |
|
|
4-5
hafta |
32.0 |
32.0 |
30.9 |
|
|
5-6
hafta |
31.4 |
31.4 |
30.4 |
|
(Kaynak:
Neonatalogy on the web, 1998, Clinical, from Scopes and Ahmed, 1966,417)
"Kararlı
Sıcaklık" durumu nasıl tarif edilir?
Kabin içi hava sıcaklığı son bir saattir en çok +/- 0.5 C (Santigrad) derece
değiştiyse, sıcaklık kararlı hale gelmiş demektir. Bebek yatağının yatay
pozisyonda olmadığı durumlarda bu değişim en çok +/- 1 C olduğunda, sıcaklık
kararlı hale gelmiş kabul edilir.
Küvözlerde
soğutma fonksiyonu var mıdır?
Hayır, özel amaçlı
küvözler dışında, soğutma işlevi yoktur. Peltier etkisiyle çalışan ve hem ısıtma
hem de soğutma yapabilen elemanları kullanarak, soğutma işlevi de olan küvözler
yapmak mümkün olmakla beraber, maliyet yüksekliği ve genel olarak soğutma
ihtiyacının olmaması nedeniyle tercih edilmemektedir. IEC-601-2-19 Madde 4.6'ya
göre, hedeflenen kabin içi hava sıcaklığı, oda sıcaklığından en az 3 C fazla
değilse, küvözün bu hedefi gerçekleştirmesi mümkün olmayabilir.
Hava Sıcaklığı
ve Cilt Sıcaklığı ölçümleri için standartların istediği doğruluk ve
hassasiyetler nelerdir?
Hava Sıcaklığı
ölçümü : +/- 0.5 C
Cilt Sıcaklığı ölçümü : +/- 0.3 C (Kaynak: IEC-601-2-19)
Hassasiyet
: Tüm sıcaklık ölçümleri için 0.1 C
Küvözlerdeki
belli başlı emniyet kuralları nelerdir?
Bebekle temas
haline geçebilecek herhangi bir yüzeyin sıcaklığı, metal yüzeyler için 40 C,
diğer malzemelerden yüzeyler için 43 C'yi aşmamalıdır. "Tek Arıza Durumları"nda
da bu kural geçerlidir.
Oksijen kullanılan küvözlerde, bu gazın yanmasına/patlamasına yol açabilecek
etkenler (Aşırı sıcaklık artışı, yüksek basınç vb) bertaraf edilmelidir.
Kıvılcım üretebilen komponentlerden kaçınılmalıdır.
Tüm sensörler ve konnektörler etiketli veya açıklamalı olmalıdır.
Şu etiketler ve açıklamalar küvöz üzerinde yer almalıdır: (Ürün
spesifikasyonları, önleyici bakım prosedürü ve uygulanması gereken sıklık,
küvözün sadece eğitilmiş bilgili kişilerce kullanılabileceğine dair uyarı,
küvözün doğrudan güneş ışığı veya radyant ısıtıcılardan uzak tutulması
gerektiğine dair uyarı yazısı, oksijenin yangın riskini artırdığına ve kıvılcım
üretme olasılığı bulunan cihaz ve komponentlerle ve de eter, alkol gibi uçucu
yanıcı maddelerle birlikte kullanılamayacağına dair uyarı yazısı, ısınma süresi
(warm-up time) değeri, cilt sensörünün yerleştirme ve kullanım talimatı, kontrol
sıcaklığı ve bağıl nem açısından ayar sınırları, küvözün raflarına konabilecek
maksimum ağırlık miktarı),
Isınma Süresi (Warm-up
Time) nasıl belirlenir?
Kontrol sıcaklığı (hedef sıcaklık), oda sıcaklığının 12 C üstüne set edilir.
Besleme gerilimi nominal değerinde olmalıdır. Küvöz bu koşullarda açılır. Küvöz
sıcaklığının en az 11 C artması için gereken süre ısınma (warm-up) süresidir.
(Bu sırada nem için eğer bir set değeri varsa maksimuma alınmalıdır.)
Isınma Süresi (Warm-up
Time) için bir üst sınır var mıdır?
Standartlarda,
ısınma süresi için bir üst sınır yoktur. Ancak üretici ısınma süresini cihazın
etiketinde belirtmek ve buna uymak zorundadır. Buna karşın bazı ihale
şartnamelerinde ısınma süresi en çok 45 dakika olabilir gibi hükümler yer
alabilmektedir. Isınma süresi, başlangıç sıcaklığına yani oda sıcaklığına bağlı
olarak değişmektedir. Standartlarda ise, ısınma süresi ile ilgili olabilecek
farklı bir deney yapılması istenmektedir: Küvöz 30 C'de kararlı hale geldikten
(yani 30C+/-0.5C de en az bir saat bekledikten) sonra, kontrol sıcaklığı 34 C'ye
çıkarılır. Küvöz 15 dakika içinde ısınarak, 34 C'de kararlı hale
gelebilmelidir.
Nemlendirici ve
Nem Ölçümü zorunlu mudur?
TS 9896'ya ve
Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün hazırladığı örnek
şartnameye göre zorunludur. IEC-601-2-19'a göre zorunlu değildir.
Nem Ölçümü
konusunda standartların istediği doğruluk ve hassasiyetler nelerdir?
Nem ölçümünde +/- %10 doğruluk yeterli görülmektedir. %1lik bir çözünürlük
(hassasiyet) yeterlidir.
Cilt Probu
takılıysa ancak arızalıysa ne olur?
Küvöz Denetleci,
cilt probunun takılı olup olmadığını otomatik olarak algılamaktadır. Eğer
konnektörü takılı ise ancak sensör arızalı (kopuk veya kısa devre) ise, "Cilt
Sıcaklığı Probu arızalı" (Skin Prob Fail) alarmı verilir. Bu durumda, küvöz
sanki "Hava Sıcaklığı Modu"nda imiş gibi, kabin içi sıcaklığı 34 veya 36
dereceye ayarlanmaya çalışılır.
Cilt Probu
takılıyken "Hava Sıcaklığı Modu"nda çalışılabilir mi?
Evet
çalışılabilir. Bu durumda, kabin içindeki hava sıcaklığı istenen değerde
tutulmaya çalışılır. Bu arada cilt sıcaklığı da ölçülerek gösterilir.
Küvöz kabini içindeki izin verilebilir en yüksek hava
hızı nedir?
Bebek yatağı üzerinde en çok
0.35 metre/saniye olabilir.
Küvözlerde havalandırma yeterliliği nasıl test
edilir?
Standartlar bu konuda şu yöntemi öngörmektedir:
Küvöz çalışma durumuna getirilir; bebek bölümüne dışarıdaki bir CO2 tüpünden
70cc/dakika hızla gaz verilir. Gazın verildiği noktadan en az 15cm uzaktaki bir
yerden CO2 konsantrasyonu kararlı hale gelinceye kadar izlenir ve sonucun
%0.5'in altında olup olmadığına bakılır.
Elektrik kesintilerinden sonra kontrol (hedef)
sıcaklık değeri ne olmalıdır?
Kontrol sıcaklığı, elektrik kesintilerinden etkilenmemeli, elektrik geri
geldiğinde önceki değerini muhafaza ediyor olmalıdır.
Elektrik kesildiğinde küvöz denetleci en az kaç
dakika alarm verebilmelidir?
Standartlar gereği, koşullar ne olursa olsun en az 10 dakika alarm verebilmelidir.
Bebek yatağı üzerindeki sıcaklık dağılımı en çok
ne kadar bir farklılık gösterebilir?
Ortalama sıcaklıktan en çok +/- 0.8C farklı olabilir. (IEC-601-2-19) Eğer bebek
yatağına bir eğim verildiyse en çok +/- 1 C sapma kabul edilebilir.
Küvözlerde hava veya cilt sıcaklığını ölçmek
üzere civalı cam termometreler kullanılabilir mi?
Hayır kullanılamaz.
Küvöz bebek bölümündeki Gürültü Düzeyi en çok ne
kadar olabilir?
Normal kullanımda en çok 60 dBA ("A" frekans dağılımlı desibel), sesli alarm devreye girdiğinde en çok 80 dBA
olabilir. Buna karşılık alarm verildiğinde, küvözden 3metre uzaklıktaki ses
düzeyi en az 65 dBA olmalıdır. Bebek için daha uygun bir ortam sağlanması
amacıyla, bebek bölümündeki gürültü düzeyi 50 dBA veya altında tutulabilirse iyi
olur. Bunu sağlamak için, küvöz içinde yer alan ve başlıca gürültü kaynağı olan hava üfleyici fanın ürettiği
gürültü ve titreşim minimuma indirilmelidir.
| |
..
|